Vakıftan yapılan açıklamaya göre, Doğan Hızlan’ın onursal başkanlığında toplanan seçici kurullar, ödüle değer görülen eserleri belirledi.

Bu yıl yarışmaya şiir dalında 53, roman dalında 85, senaryo dalında 49 eserle başvuru yapıldı.

İthaki Yayınlarının yayımladığı “Cennette Gibiyim” romanıyla Sibel K. Türker ile Alfa Yayınlarından çıkan “Elsa Niego’nun Cenaze Alayı” adlı romanıyla Raşel Meseri “Roman Ödülü”nün sahibi oldu.

“İlk Roman Vakıf Özel Teşvik Ödülü”, İletişim Yayınlarından çıkan “Unufak” romanıyla Rober Koptaş’a verildi.

Roman dalında ödüle değer bulunan eserler, Mehmet Eroğlu başkanlığında, Handan Coşgun, Faruk Şüyün, Seval Şahin ve aileyi temsilen Ali Cem İlhan’dan oluşan seçici kurul tarafından belirlendi.

Şiir Ödülü Baki Ayhan’ın, Senaryo Ödülü Neslihan Kültür’ün oldu 

Metin Celal’in başkanlığında Ali Ural, Adnan Özer, Tuğrul Tanyol ve Yakup Çelik’ten oluşan jüri, “Şiir Ödülü” için Baki Ayhan’ın Vapur Yayınlarından çıkan “Hasta Sevgili Kış” kitabını seçti.

“Attila İlhan İlk Şiir Kitabı Vakıf Özel Teşvik Ödülü”ne uygun eser bulunamadı.

Biket İlhan başkanlığında, Canan Gerede, Elçin Hanbay Kaya, Esra Even ve Prof. Dr. Oğuz Makal’ın yer aldığı jüri, bu yıl ilki verilen “Senaryo Ödülü” için “Döngü” isimli senaryosuyla Neslihan Kültür’ü, “Senaryo Jüri Özel Ödülü” için ise “Demir Kadınlar” senaryosuyla Nedim Argan’ı seçti.

Ödül töreni, “42. İstanbul Uluslararası Kitap Fuarı” etkinlikleri kapsamında, 18 Aralık’ta TÜYAP Fuar ve Kongre Merkezi’nde düzenlenecek.

Vakıf, Attila İlhan’ın eserlerinde yansımaları bulunan “ulusal kültür bileşimini gerçekleştirme” misyonuna layık eserlerin desteklenmesini ve ödüller aracılığıyla İlhan’ın hayattayken yaptığı gibi, ilk kitapları yayımlanan genç yazarları teşvik etmeyi amaçlıyor.

Attila İlhan Edebiyat Ödülleri yazısı ilk önce Mandal Radyo üzerinde ortaya çıktı.

Gerçek adı Emrullah İlhan Birsen olan şair Berk, Hesna ve Veli Biirsen’in oğlu olarak, 18 Kasım 1918’de Manisa’da doğdu. Annesiyle babası çocukken ayrılan şairi, annesi ile ağabeyleri büyüttü.

İlhan Berk, İstanbul’da Pertevniyal Lisesi’nde altı ay okuduktan sonra İzmir Öğretmen Okuluna geçti. Ardından Balıkesir’e taşınarak okulu orada bitirdi. Giresun’da 2 yıl öğretmenlik yapan Berk, yedek subay olarak vatani görevini İstanbul’da tamamladı.

İlk kitabı “Güneş Yakanların Selamı”nı Manisa Halkevi’nin yardımıyla 1935’te çıkaran şair, askerliğin ardından Edirne’ye atandı.

Bir süre Edirne’de öğretmenlik yapan şair, Ankara’ya giderek Gazi Eğitim Enstitüsü Fransızca Bölümünde eğitimine devam etti. Berk, 1945’te okuldan mezun oldu.

“Yeryüzünde şiir diye bir şey olmasa bile onu icat edebilecek bir şairdi” 

İlhan Berk Zonguldak, Samsun ve Kırşehir’de ortaokul öğretmenliği yaptı.

Kendisi gibi Fransızca öğretmeni olan Edibe Hanım’la evlenen Berk’in, tek çocuğu Ahmet dünyaya geldi.

Usta şair, 1956’da Ziraat Bankasının yayın bürosuna çevirmen olarak girdi ve Ankara’ya nakil oldu. Böylece 13 yıl çalışacağı Ankara’da İkinci Yeni anlayışının en yoğun günlerini yaşadı.

Ziraat Bankası Genel Müdürlüğü yayın bürosunda çevirmen olarak çalışan şair, emekli olunca Bodrum’a yerleşti.

Berk, şiir günleri ve muhtelif görevlerle 1962’de Londra’ya, 1964’te ise Paris’e gitti. Paris’te 7 ayı aşkın kaldı.

Paris’te gerek yabancı sanatçılarla gerekse Türkiye’den giden sanatçılarla tanışan şair, resim sergileriyle şiir günlerine katıldı.

İlhan Berk, Avrupa ve Uzak Doğu’da pek çok ülkeyi gezdi.

Turgut Uyar’ın “Yeryüzünde şiir diye bir şey olmasa bile onu icat edebilecek bir şairdi” diye anlattığı Berk’in ilk şiirleri Manisa Halkevi dergisi, Uyanış, Varlık, Çığır ve Ses dergilerinde çıktı.

Şiirlerinde Walt Whitman ve Nazım Hikmet’ten etkilenen usta şair, “İstanbul Kitabı”, “Günaydın Yeryüzü”, “Türkiye Şarkısı” ve “Köroğlu” kitaplarını kaleme aldı.

Berk’in kitaplarında yer alan şiirleri, bugün İlhan Berk denilince akla gelen kişiliği temsil etmekten uzaktır. Yine de bu kitaplarında özgün İlhan Berk şiirine ait unsurlar yer alır.

Usta kalem, daha sonra İkinci Yeni akımına katıldı ve 40 yaşında çıkardığı Galile Denizi’yle hem önceki şiiriyle bağlantısını sona erdirdi hem de yeni gelen akımın örneklerinden birini ortaya koydu.

Yenilik dergisinde yayımladığı “Saint Antoine’ın Güvercinleri”, İkinci Yeni adını alacak şiir akımının ilk işaretlerinden birisi oldu. Bu şiirle beraber “söze dayalı” şiir anlayışını reddetti ve gerçekçi şiirden uzaklaştı. Şiirin düz yazıdan farklı olan kaynağını derinlemesine inceleyerek özgün bir dil tutumu geliştirdi.

Şair, İkinci Yeninin sözcülüğünü üstlenerek sadece şiirini değil, poetikasını da İkinci Yeni akımının ortaya çıkış şartlarına göre geliştirdi ve çok uzun süre anlamsızlığı, estetizmi ve deneyciliği savundu.

İkinci Yeni ve anlamsızlık savunmasında yalnız kalan Berk, anlamsız şiire yaklaşan şiirleriyle farklılık gösterdi.

Şair Haydar Ergülen, Berk’i anlattığı bir yazısında, “İster toplumculuk dönemi olsun, ister öncülerinden sayıldığı hatta aşırı uçlarından biri olarak adlandırıldığı İkinci Yeni olsun genel olarak hep Türk şiirinden ilerideydi. Onun yaşamından ve yapıtlarından tek başına bir Türk şiir tarihini okuyabiliriz. Etkilendiği ve etkilediği şairler bir araya geldiği zaman etraflıca bir Türk şiir tarihi çıkarabiliriz. O yüzden Türk şiirimizin gerçekten “Uç Beyi” nitelemesini hak eden bir şairdi.” sözlerini kullanmıştı.

İlhan Berk’in şiirindeki coğrafya, tarih ve nesne ilgisi son derece dikkat çekici olup özellikle 1980’lerde ortaya çıkan postmodern arayışa ilham kaynağı oldu.

Şiir dışında en önemli uğraşlarından ve mutluluk kaynaklarından biri olan resimle de yoğun olarak ilgilenen Berk, 1978’de Bedri Rahmi Eyüboğlu Galerisi’nde, 1984’te Galeri Nev’de resim sergisi açtı.

Yazmayı yaşamak olarak gören başarılı şair, bir yandan yazı makinesi gibi durmaksızın yazmayı sürdürdü.

İlhan Berk, “Kül” (1978) adlı kitabıyla 1979 Türk Dil Kurumu Şiir Ödülünü, “İstanbul Kitabı” ile 1980 Behçet Necatigil Şiir Ödülünü, “Deniz Eskisi” ile (1982) 1983 Yeditepe Şiir Armağanını aldı. “Güzel Irmak” (1988) kitabı ile Simavi Vakfı Edebiyat Ödülünü Ferit Edgü’yle paylaştı.

“Şiirin Gizli Tarihi” Fransızcaya, “Güzel Irmak” ve “İstanbul Kitabı” ile bazı şiirleri de İspanyolcaya çevrildi.

Sürekli okuyarak kendisini yenilemeye çalışan şair, şubat 1971’de TRT’nin düzenlediği “Tek Şiir” dalında Sanat Ödülü”ne layık görüldü.

Behçet Necatigil’in “Şiirimizin uç beyi” dediği Berk, tedavi için yattığı Bodrum Devlet Hastanesi’nde 28 Ağustos 2008’de hayata gözlerini yumdu.

İlhan Berk, Bodrum’daki Türbe Mezarlığı’nda eşinin yanına toprağa verildi.

Şiir, deneme, çeviri ve antoloji türünde pek çok eser kaleme alan Berk’in eserlerinden bazıları şöyle:

“Güneşi Yakanların Selamı”, “İstanbul, Günaydın Yeryüzü”, “Türkiye Şarkısı”, “Köroğlu”, “Galile Denizi”, “Çivi Yazısı”, “Otağ”, “Mısırkalyoniğne”, “Aşıkane” , “Şenlikname” , “Şiirler”, “Taş Baskısı”, “Atlas”, “Kül”, “İstanbul Kitabı”, “Kitaplar Kitabı”, “Deniz Eskisi”, “Şiirin Gizli Tarihi”, “Delta ve Çocuk” , “Galata”, “Güzel Irmak”, “Pera” , “Dün Dağlarda Dolaştım Evde Yoktum”, “Avluya Düşen Gölge, Ev” , “Şeyler Kitabı”, “Çok Yaşasın Sayılar”, “Eşik, Aşk Tahtı”, “Akşama Doğru”, “Şeyler Kitabı”, “Toplu Şiirler”, “Kuşların Doğum Gününde Olacağım”.

Türk Şiirinin ‘Uç Beyi’: İlhan Berk yazısı ilk önce Mandal Radyo üzerinde ortaya çıktı.

Cemal Süreya, Ece Ayhan gibi isimlerin yer aldığı İkinci Yeni şiir akımının “üç atlısı”ndan biri olarak gösterilen şair Turgut Uyar, Hayri Bey ile Fatma Hanım’ın oğlu olarak 4 Ağustos 1927’de Ankara’da dünyaya geldi.

Uyar, İstanbul ve Eskişehir’deki ilkokul yıllarında manzumeler yazmaya başladı. Ömer Hayyam, Nedim, Yahya Kemal Beyatlı, Tevfik Fikret ve Ahmet Haşim’in eserlerini okudu.

Ortaokul eğitimine İstanbul’da başlayan Uyar, babasının Kızılay’da müfettiş olması üzerine ortaokul öğrenimini Ankara’da tamamladı. Uyar, Konya Askeri Ortaokulu ve Bursa Askeri Lisesi’nde aldığı eğitimin ardından 1947’de Askeri Memurlar Okulu’ndan mezun oldu.

Personel subayı olarak Ardahan Posof’a tayin edilen şair, Terme Askerlik Şubesi ve ardından üsteğmen olarak Kara Kuvvetleri Komutanlığı Personel Dairesi Başkanlığı’nda çalıştı.

Turgut Uyar, 1958’de zorunlu hizmetini tamamladıktan sonra yüzbaşı rütbesindeyken ordudan ayrıldı. Ankara’da SEKA İrtibat Bürosunda ve Sanayi Bakanlığı’nda memur olarak çalıştı.

İlk şiiri “Yad” 1947’de Yedigün dergisinde yayımlanan Uyar, Kaynak dergisinin 1948’de açtığı şiir yarışmasında da ikincilik kazandı.

Uyar’ın ilk kitabı “Arz-ı Hal” ise 1949’da, ikinci kitabı “Türkiyem” 1952’de, üçüncü kitabı “Dünyanın En Güzel Arabistanı” ise 1959’da okuyucuyla buluştu.

Nazım Hikmet Ran ve Orhan Veli Kanık’tan etkilenen Uyar, ilk 2 kitabındaki şiirlerinde hece şiirini tercih etti. “Arz-ı Hal” kitabında yer alan “Yalağuz” şiirinde, “yalnız” kelimesini 18. yüzyıl Türkçesindeki karşılığıyla “yalağuz” olarak kullanan Uyar, şiirlerinde sık sık “kendini kalabalıkların içinde yalnız hissetme” duygusunu işledi.

Modern şiirin ustalarından biri olarak öne çıktı 

Turgut Uyar, Ece Ayhan, Sezai Karakoç, Edip Cansever ve Cemal Süreya gibi şairlerin içinde olduğu İkinci Yeni şiirine katıldı. Bu dönemde yazdığı şiirlerle hem bu akımın hem de modern şiirin ustalarından biri olarak öne çıktı.

Emekliye 1969’da ayrılarak İstanbul’a yerleşen Uyar, 1966 yılında Semiramis, Şeyda, Tunga adlarındaki üç çocuğunun annesi olan ilk eşi Yezdan Şener’den ayrıldı ve 1969’da yazar Rana Tomris’le (Tomris Uyar) evlendi. Bu evlilikten Turgut adında bir oğlu oldu.

“Göğe Bakma Durağı” adlı şiiri beğeni topladı 

Kentleşme sürecinin birey üzerindeki etkilerine de şiirlerinde yer veren Uyar’ın 3. kitabında edebiyatseverlerin beğenisine sunduğu “Göğe Bakma Durağı” adlı şiiri beğeni topladı.

Şiirleri İngilizce, Fransızca ve Sırpçaya çevrilen Turgut Uyar’ın şiir ve yazıları Varlık, Yeditepe, Pazar Postası, Dost, Değişim, Türk Dili, Yedigün, Kaynak, Şimdilik, Forum, Yeni Dergi, Hürriyet Gösteri, Milliyet Sanat, Düşün, Dönem ve Papirüs dergilerinde yayımlandı.

Hüseyin Cöntürk’ün çıkardığı “Dönem” adlı derginin kurucuları arasında da yer alan Uyar’ın şiirleri İngilizce, Fransızca ve Sırpçaya da tercüme edildi.

Usta şairin, “Efendimiz Acemilik” ve “Çıkmazın Güzelliği” gibi yazıları, Türk şiirinin bir döneminin anlaşılmasında başvurulan temel metinler arasına girdi.

“Tütünler Islak” kitabıyla 1963 Yeditepe Şiir Armağanı’nı alan Uyar, Tomris Uyar ile Lucretius’tan yaptığı “Evrenin Yapısı” çevirisiyle 1975 Türk Dil Kurumu Çeviri Ödülü’ne layık görüldü.

Şairin “Kayayı Delen İncir” isimli kitabı 1983 Behçet Necatigil Şiir Ödülü, yeni şiirlerinin eklendiği ve tüm şiirlerini toplayan “Büyük Saat” eseri de 1984 Sedat Simavi Vakfı Edebiyat Ödülü’ne değer bulundu.

Toplam 9 şiir kitabına imza atan Uyar’ın bütün şiirleri 1984’te “Büyük Saat” kitabında bir araya getirildi.

İnceleme alanında “Bir Şiirden” ve eleştiri dalında “Sonsuz ve Öbürü” eserlerini de okuyucuyla buluşturan Uyar, 22 Ağustos 1985’te siroz hastalığından vefat etti.

Göğe Baktıran Şair: Turgut Uyar yazısı ilk önce Mandal Radyo üzerinde ortaya çıktı.

Maçka Sanat Galerisi işbirliğiyle gerçekleştirilen etkinlik, usta edebiyatçının kendi sesinden dinletilen “Yalnızlık Paylaşılmaz” şiiriyle başladı.

Etkinlikte konuşan Özdemir Asaf’ın oğlu Olgun Arun, babasının 100. yaşı için aile olarak bir program yapmak istediklerini belirterek, “Dedik ki bu anlamlı yılda babamızı farklı sanatçılarla, farklı sanat dallarındaki kişilerle buluşturmaya yönelik kutlama etkinlikleri yapalım. Babamın bizim için çok önemli bir sözü vardır, ‘Yaşam öyküleri karışımsız değil, karışımlıdır. Her bir yaşam öyküsü, öbür yaşamların parçacıklarıyla tamamlanır.’ Bu bizi çok etkileyen bir düşünce.” dedi.

Asaf’ın hiç kimseye bahsetmediği anılarının bulunduğunu, bununla ilgili bilgilere ancak arşivcilikle ulaşabildiğini anlatan Arun, “Babamın sanat yolculuğu Galatasaray Lisesinde, yani 7. sınıftayken başlıyor. Kimse bilmez, Faruk Nafiz Çamlıbel’in ‘Gurbette Kuş’ isimli şiiri babamı çok etkiliyor. Bir şiir kitabı, defteri hazırlıyorlar arkadaşlarıyla. İçinde Şükufe Nihal, Yusuf Mardin, Nazım Hikmet, Necip Fazıl, Fazıl Hüsnü gibi çok önemli edebi şahsiyetlerin olduğu şiirler var.” ifadelerini kullandı.

Etkinlikte, Lale Müldür, Pelin Batu, Gül Abus Semerci, Can Bonomo ve Dündar Hızal, yalnızlık üzerine yazdıkları 14 şiiri müzik eşliğinde seslendirdi.

Sahne yönetmenliğini Volkan Sarıöz’ün yaptığı performansta, “BaBa ZuLa” ve “ZeN” gruplarının üyesi Murat Ertel, okunan şiirlere çeşitli müzik aletleriyle doğaçlama eşlik etti.

AA

Yalnızlık Paylaşılmaz yazısı ilk önce Mandal Radyo üzerinde ortaya çıktı.