Eyyübiye ilçesi kırsalındaki Payamlı Mahallesi’nde bulunan Mendik Tepe, Çakmak Tepe Kazı Başkanı Fatma Şahin tarafından keşfedildi.

Liverpool Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Douglas Baird başkanlığında, Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi işbirliği ve İngiliz Arkeoloji Enstitüsü desteğiyle 2024’te başlatılan kazılar bu yıl da sürüyor.

Kazıda bulunan binaların işlevleri araştırılıyor 

Prof. Dr. Douglas Baird, AA muhabirine, alanda farklı boyutlarda yapılar ortaya çıkarıldığını belirterek, bunların işlevlerini anlamaya çalıştıklarını söyledi.

Bölgede kazıların titizlikle yürütüldüğünü belirten Baird, şunları kaydetti:

“Geçen yıl açtığımız kazılarda birçok bina ortaya çıktı. Bunların bazıları büyük, bazıları küçük. Bu yıl, bu farklılıkların nedenlerini anlamaya çalışacağız. Küçük yapılar depolama ya da yemek hazırlama gibi özel işler için mi kullanıldı? Dört-beş metrelik olanlar konut olabilir mi? Daha büyük olanlar ise konut mu yoksa ritüellerin düzenlendiği özel yapılar mıydı? Özellikle bir açmadaki büyük binanın sağlam ve özenli taş işçiliği dikkat çekiyor. Bu da yapının ritüel amaçlı olma ihtimalini güçlendiriyor.”

Mendik Tepe’nin Neolotik Dönemin en başlarına tarihlendiğini düşündüklerine dikkati çeken Baird, şöyle devam etti:

“Burası Göbeklitepe ve Karahantepe gibi Taş Tepeler Projesi’nde olan diğer yerleşmelerle ilişkili ama onlardan biraz daha eski bir yerleşme olma ihtimali var. Neolotik dönemin en başlarına tarihlendiğini düşünüyoruz. Bu çalışmalar, hem Taş Tepeler Projesi’nin gelişimini hem de Neolitik dönemin nasıl başladığını ve geliştiğini anlamaya katkı sağlıyor. İnsanların yerleşik yaşama geçiş süreciyle ilgili veriler değerlendirilecek. Proje kapsamında, Fatma Şahin’in kazdığı ve buraya yaklaşık 5 kilometre uzaklıkta bulunan Çakmak Tepe’de de benzer tarihlere rastlanıyor ve her iki alanın, diğer taş tepe yerleşimlerinden biraz daha eski olabileceği görülüyor. Göbeklitepe ve Karahantepe’deki gibi büyük “T” biçimli dikili taşlar yerine, burada “T” biçimli olmayan ancak dikili taşlara rastlanması, yerleşime özgü farklı bir özellik sunuyor.”

Göbeklitepe’den de Eski: Mendik Tepe yazısı ilk önce Mandal Radyo üzerinde ortaya çıktı.

Kent merkezine 46 kilometre uzaklıktaki Tek Tek Dağları Milli Parkı’nda yer alan Kargalı Mahallesi yakınlarında 2017 yılında yapılan yüzey araştırmaları sırasında, Karahantepe’de Neolitik Çağ’a (Cilalı Taş Devri / Milattan önce 10000-6000 yılları arası) ait “T” biçiminde dikili taşlar tespit edildi.

Karahantepe Kazı Başkanı Prof. Dr. Necmi Karul’un başkanlığında 2019’da başlayan kazılarda Göbeklitepe ile aynı döneme tarihlenen “T” şeklinde dikili taşlar, yapılar, heykeller ve birçok obje bulundu. Arkeoloji dünyasında ve tarih çevrelerinde yankı uyandıran bu kazılar, dikkatleri yeniden bölgeye çekti.

Kazılarda gün yüzüne çıkarılan ve yerinde sergilenen eserlerin korunabilmesi için hazırlanan çatı projesinin yapımı devam ediyor.

Neolitik Çağ’a ait önemli izler barındıran ören yerini görmek isteyen ziyaretçilerin alanı sistematik bir gezi güzergahıyla incelemeleri için çalışma başlatıldı.

Göbeklitepe ile Karahantepe kazılarının Başkanı Prof. Dr. Necmi Karul, AA muhabirine, geçen yıl Göbeklitepe’yi görmek için bölgeye 800 bin civarında kişinin geldiğini ve bunların yaklaşık yüzde 30’unun Karahantepe’yi de ziyaret etmek istediğini belirtti.

Taştepeler Projesi kapsamında bölgede 2019 yılından bu yana kazıların yapıldığını anımsatan Karul, “Bu kadar insanın ilgi duyduğu, görmek istediği, buraya kadar gelmişken mutlaka uğramak istediği bir yerde insanları geri çevirmemiz söz konusu değil ama diğer taraftan da gelenlerin güvenliğini, ihtiyaçlarını karşılayan tesislerin de yapılması lazım. Bunlar çatıyla birlikte tamamlanacak gibi duruyor. Aynı zamanda yürüyüş yolları ve bilgilendirme panoları gibi birkaç ek de söz konusu. Dolayısıyla 2025 yılında bunları tamamlayabileceğimizi düşünüyoruz. Geleni geri çevirmiyoruz ama daha güvenli, sistematik bir gezi güzergahına yıl sonunda kavuşmuş oluruz diye planlıyoruz.” diye konuştu.

Karul, Karahantepe’de 2019 yılından bu yana devam eden kazıların çok verimli geçtiğini ve önemli eserlerin gün yüzüne çıkarıldığını ifade etti.

Her kazının kendileri için önemli olduğunu vurgulayan Karul, şunları kaydetti:

“Taş Tepeler Projesi’nde şunu öğrendik; beklentilerimizin çok daha ötesinde verilerle karşılaşıyoruz. Diğer güzel bir tarafı da bu 5 yıllık süreçte elde edilen verinin bilgiye dönüştürülmesine ilişkin de laboratuvar çalışmalarında epey yol katedildi. Bu konuda birkaç yayın çıkacak. Yani gelecekte neyle karşılaşacağımızı bilmesek de şu ana kadar açığa çıkarılanların yayına dönüştürülmesi ve umduğumuzun çok ötesinde sonuçlar elde etmemiz gelecek yıl da gerçekleşecektir diyebiliriz.”

Karahantepe Ziyaretçi Kabulüne Başlayacak yazısı ilk önce Mandal Radyo üzerinde ortaya çıktı.

Şanlıurfa’da 12 bin yıllık geçmişiyle ‘tarihin sıfır noktası’ olarak anılan ve insanlık tarihinin akışını değiştiren Göbeklitepe’den yaklaşık 1000 yıl daha önce inşa edildiği düşünülen Çakmaktepe’deki kalıntılar gün yüzüne çıkarılıyor.

2018 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınan ve kültür ile inanç merkezi olarak ciddi öneme sahip Göbeklitepe’nin de aralarında olduğu ‘Taş Tepeler’ projesi kapsamında Şanlıurfa’da yürütülen kazı çalışmalarında, Göbeklitepe’den daha eski bir yerleşim yeri olduğu düşünülen Çakmaktepe’deki buluntular tespit edildi.

Arkeoloji dünyasında heyecana neden olan kazılarda ortaya çıkarılan kalıntıların, kış şartlarından etkilenmemesi için naylon brandalarla koruma altına alındı. Bölgede kazı çalışmalarını yürüten Doç. Dr. Fatma Şahin, 2021’de Çakmaktepe’de kazılara başladıklarını ifade ederek, “2012 yılında bölgede yüzey araştırmalarına başladık. Pandemi dönemini fırsata çevirerek, burada uzun süreli bir araştırma yapma şansı bulduk. Araştırmalarımız Harran Ovası’nın batısındaki alanda gerçekleşti ve daha önce bilinmeyen pek çok yerleşim alanı tespit ettik. Bu yerleşimlerin çoğu çanak çömlek dönemi ile avcı-toplayıcı topluluklara ait. Bu yerleşimlerden biri de Çakmaktepe’ydi. Aynı yıl kazı çalışmalarına başladık. Çakmaktepe’nin, Göbeklitepe ve Karahantepe’nin atası olduğunu söyleyebiliriz. Burada yaklaşık 16 metre çapında, ana kayaya oyularak yapılmış büyük bir yapı bulduk. Bu yapının içinde, dışarıda yakılıp yapı içine konulmuş yanmış hayvan başları tespit ettik. Bu hayvan başları arasında yabani sığır, koyun, keçi, atgiller ve ceylan gibi türler bulunuyor. Henüz Karbon-14 testi yapılmadı, ancak bulunan yontma taş malzemelere dayanarak Çakmaktepe’deki yerleşimin milattan önce 10 binlere kadar uzadığını, yani Göbeklitepe’den 500 ile 1000 yıl daha eski olduğunu tahmin ediyoruz” dedi.

Çakmaktepe’de ‘konut’ olarak nitelendirilebilecek yapıların yanı sıra kamusal yapıların da açığa çıkarıldığını belirten Doç. Dr. Şahin, “Göbeklitepe’deki yapılar tapınak olarak tanımlanıyor. Biz ise burada ‘özel’ veya ‘kamusal yapı’ diyoruz. Kazılarda, yaklaşık 16 metre çapında ana kaya kesilerek oluşturulmuş bir yapı bulduk. Bu yapı, Göbeklitepe’de olduğu gibi terk edilirken gömülmüş. Dikili taşlar ve duvar taşları özenle bir kenara yerleştirilmiş. Bu durum, Göbeklitepe öncesi dönemde yapıların tamamen yok edilerek bırakıldığını gösteriyor” diye konuştu.

Öte yandan, kazı çalışmalarının ardından kalıntıların kış mevsiminde zarar görmemesi için naylon brandalarla kapatıldı.

Göbeklitepe’den Bin Yıl Önce: Çakmaktepe yazısı ilk önce Mandal Radyo üzerinde ortaya çıktı.

12 bin yıllık geçmişiyle “tarihin sıfır noktası” olarak bilinen Göbeklitepe’de keşfedildiği günden bu yana gerçekleştirilen kazılarda neolitik döneme ait önemli bilgilere ve eserlere ulaşıldı. UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne girmesiyle ünü sınırları aşan ve her yıl binlerce turisti ağırlayan Göbeklitepe’de, kazı çalışmaları sürüyor.

Göbeklitepe Kazı Başkanı Prof. Dr. Necmi Karul, Taş Tepeler projesi kapsamında bu yıl mayıs sonunda başladıkları alan çalışmalarını bayram nedeniyle verdikleri kısa aranın ardından sürdürdüklerini söyledi.

Geçmiş dönemlerde olduğu gibi bu sezon da hedeflerinden birinin restorasyon çalışmalarına devam etmek olduğunu dile getiren Karul, şöyle konuştu:

“Geçen yıl ‘aslanlı yapı’ olarak adlandırılan bir mekanın restorasyonunu tamamlamıştık. Bu yıl da o döneme ait ikinci bir yapıyla ilgili çalışmaları bitirdik. Şu anda da koruma çatısının altında olan bir önceki evreye ait anıtsal yapıların olduğu yerde kazıları sürdürüyoruz. Bu alanda geçtiğimiz yıl dünyanın en eski boyalı heykeli olarak adlandırılan bir esere rastlamıştık. Dolayısıyla burada iş bitti gibi görünse de aslında halen yapılacak çok iş var. Konsantrasyonumuz bu alanda devam ediyor.

En çok sorulan sorulardan birisi ‘Önümüzdeki günlerde benzer buluntularla karşılaşacak mıyız?’ şeklinde. Arkeolojinin doğasında neyle karşılaşacağınızı bilmiyorsunuz, eser odaklı bir iş yapmıyoruz. Buradaki veriyi toplamaya çalışıyoruz. O veri de kazı çalışmalarının ardından laboratuvar ortamlarında değerlendiriliyor. Bu bağlamda düşündüğümüzde çalışmaların 12 ay boyunca sürdüğünü, bu dönemin 3-4 ayının arazide geçtiğini, geri kalan kısmının da üniversitede, laboratuvarlarda, enstitülerde sürdürüldüğünü varsaymanız gerekiyor. Bu yıl da ekimin ortalarına kadar buradayız. Dolayısıyla yaklaşık 4 aylık bir saha çalışmasını planlıyoruz.”

Karul, bazı sosyal medya hesaplarında paylaşılan “Göbeklitepe’deki kazı çalışmalarının durduğu” yönündeki iddiaların asılsız olduğunu belirterek, bu kapsamda yapılan haberlerden üzüntü duyduklarını vurguladı.

Göbeklitepe ile ilgili bu tarz haberlerle zaman zaman karşılaştıklarını anlatan Karul, “Gördüğünüz gibi burada çalışmalar devam ediyor, devam da edecek. Diğer taraftan utanç verici bir başka konu da bu bağlamda birilerinin buradaki kazıları durdurabilme gibi bir erke sahibi olduğunun düşünülmesi. Hiçbir Türk bilim insanı, hiçbir Türk kamu yetkilisi, buradaki bilimsel çalışma için karar vermesine, yönlendirmesine zaten müsaade etmez. Toplumun da bu konuda müsterih olmasını bekliyoruz. Endişelenecek bir şey yok” ifadesini kullandı.

Necmi Karul, daha önce karşılaşılmamış bazı eserlere Göbeklitepe’de ulaşılmış olmasının kendilerini çalışmalara daha motive ettiğine dikkati çekerek sözlerini şöyle sürdürdü:

“Arkeolojinin en motive edici yanlarından biri, neyle karşılaşacağınızı bilmemeniz. Bu bölgedeki kazıların daha da motive edici bir yanı var. Bu tür daha önce karşılaşmadığımız eserlerle karşılaşma olasılığımızın çok yüksek olması. O yüzden son yıllarda yaptığımız çalışmalara arkeometrik incelemeleri ve analizleri önceye göre daha fazla dahil etmeye çalışıyoruz. Sadece eser odaklı değil başka buluntular, sonuçlarımız da var. Beslenmeyle, evcilleştirmeyle ilgili son derece ilginç sonuçlar var. Dolayısıyla bu yıl da benzerlerinin olmaması için hiçbir sebep yok.”

Elde ettikleri sonuçları saklamadıklarını ifade eden Karul, arkeolojinin doğası gereği bilgiyi kanıtlanabilir hale geldikten sonra doğru bir şekilde paylaştıklarını aktardı.

Bu yıl kasımda Dünya Neolitik Kongresi’nin Şanlıurfa’da yapılacağı bilgisini veren Karul, 60’tan fazla ülkeden Neolitik Çağ uzmanının kente geleceğini, onlarla Göbeklitepe ile Karahantepe’deki bilgileri paylaşacakları için heyecanlı olduklarını sözlerine ekledi.

TRT

Göbeklitepe’de Kazılar Sürüyor yazısı ilk önce Mandal Radyo üzerinde ortaya çıktı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Urfa’daki Göbeklitepe Ören Yeri’nin bugün 11 bin 454 ziyaretçiyi ağırlayarak günlük ziyaretçi rekoru kırdığını bildirdi.

Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün sosyal medya hesabından yapılan açıklamada, “Şanlıurfa Göbeklitepe Ören Yeri, bugün 11 bin 454 ziyaretçiyle tüm zamanların günlük ziyaretçi rekorunu kırdı. İlginize çok teşekkür ederiz. Her zaman bekleriz” ifadesi kullanıldı.

Şanlıurfa Göbeklitepe Örenyeri,
bugün 11.454 ziyaretçiyle tüm zamanların günlük ziyaretçi rekorunu kırdı.

İlginize çok teşekkür ederiz.
Her zaman bekleriz. pic.twitter.com/srjD7fDT11

— KÜLTÜR VARLIKLARI VE MÜZELER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ (@muzeler_dairesi) April 11, 2024

ZEUGMA MOZAİK MÜZESİ, 5 BİN 660 KİŞİYLE GÜNLÜK ZİYARETÇİ REKORU KIRDI

Bakanlığın verilerine göre Antep’deki Zeugma Mozaik Müzesi’nin bugün 5 bin 660 kişiyi ağırlayarak günlük ziyaretçi rekoru kırdığını bildirdi.

Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün sosyal medya hesabından yapılan açıklamada, “Gaziantep Zeugma Mozaik Müzemiz, bugün 5 bin 660 ziyaretçiyle tüm zamanların günlük ziyaretçi rekorunu kırdı. İlginize çok teşekkür ederiz. Her zaman bekleriz” ifadesine yer verildi.

Gaziantep Zeugma Mozaik Müzemiz, bugün 5.660 ziyaretçiyle tüm zamanların günlük ziyaretçi rekorunu kırdı.

İlginize çok teşekkür ederiz.
Her zaman bekleriz. pic.twitter.com/0g1ErESZQ4

— KÜLTÜR VARLIKLARI VE MÜZELER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ (@muzeler_dairesi) April 11, 2024

AA

Göbeklitepe ve Zeugma’da Ziyaretçi Rekoru yazısı ilk önce Mandal Radyo üzerinde ortaya çıktı.