Paris’te düzenlenen UNESCO Dünya Miras Komitesi’nin 47. Oturumu kapsamında alınan kararla Manisa’nın Salihli ilçesinde bulunan Sardes Antik Kenti ve Bin Tepeler Lidya Tümülüsleri UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne resmen dahil edildi.

Sardes Antik Kenti 

Sardes, MÖ 8–6. yüzyıllarda Lidya Krallığı’nın başkenti olup, bölgedeki ilk Demir Çağı devleti olarak önemli bir güç merkezi haline gelmişti. Lidyalılar, madeni parayı icat etmeleri, büyük zenginlikleri ve özgün sosyokültürel yapılarıyla biliniyor. Sardes, akropolis, surla çevrili şehir merkezi ve sur dışındaki yerleşimler ile tümülüs tarzı mezar alanları olmak üzere üç ana bölümden oluşuyor. Kentin üst kesiminde devasa surlar ve teraslama sistemi, alt kesiminde ise kerpiç evler, kayaya oyulmuş mezarlar ve altın rafinerisi bulunuyor. Kentin yaklaşık 3000 yıl boyunca kesintisiz olarak yerleşime açık kaldığı biliniyor.

Bin Tepe Lidya Tümülüsleri 

Sardes’in kuzeyindeki Bin Tepe nekropolünde, yaklaşık 119 adet tümülüs 75 kilometre karelik geniş bir alana yayılmış durumda. Tümülüslerin yapımına MÖ 7. yüzyılda başlanmış olup Alyattes Tümülüsü gibi örnekler, dünyanın en büyük anıtsal mezarları arasında yer alıyor. Lidya sonrası dönemde Persler’in de bu mezarları kullanmaya devam ettiği ve tümülüs geleneği MÖ 4. yüzyıla kadar sürdüğü biliniyor.

Sardes ve Lidya Tümülüsleri UNESCO’da yazısı ilk önce Mandal Radyo üzerinde ortaya çıktı.

M.Ö. 560-546 yılları arasında Lidya’yı yöneten Krezüs, büyük bir servete sahipti. Bu zenginlik, bugünkü Batı Ege Denizi’ne dökülen Sart Çayı’ndaki (Pactolos) değerli maden yataklarının kontrolünden geliyordu. Ticaret ve diplomatik ilişkilerini güçlendiren Krezüs, Mısır, Yunanistan ve Babil ile ekonomik bağlar kurdu.

Krezüs’ten önce, babası Alyattes yaklaşık M.Ö. 650’de ilk sikkeleri üretmişti. Ancak bu paralar, doğada kendiliğinden bulunan elektrum (altın-gümüş alaşımı) kullanılarak yapılıyordu. Elektromun içindeki altın ve gümüş oranı değişken olduğundan, paraların değeri de belirsizdi.

Bu sorunu çözmek isteyen Krezüs, altın ve gümüşü ayrıştırarak iki farklı madeni para üretmeye karar verdi. Sardis’te (bugünkü Salihli, Türkiye) kurulan atölyelerde, saf altın ve saf gümüşten üretilen ilk standart sikke sistemi oluşturuldu. Krezüs Stateri, 10.7 gram ağırlığında olup, dünyanın ilk altın standardına dayalı para sistemi olarak kabul edilir.

Altın ve gümüş staterler aynı tasarıma sahipti. Ön yüzlerinde bir aslan ve bir boğa figürü bulunuyordu. Bu sembollerin Doğu Akdeniz kültüründe yaygın bir motif olduğu düşünülüyor. Paranın arka yüzünde ise basım sırasında çekiçle vurulan kare izleri vardı.

Krezüs’ün geliştirdiği bu para sistemi, kısa sürede tüm antik dünyaya yayıldı ve birçok medeniyet tarafından benimsendi. Ancak Krezüs, M.Ö. 546’da Persler tarafından Sardes’te kuşatılarak tahttan indirildi. Buna rağmen, adı “Krezüs kadar zengin” deyimiyle günümüze kadar ulaştı.

Sözcü

Dünyanın İlk Altın Parası Ege’de Basıldı yazısı ilk önce Mandal Radyo üzerinde ortaya çıktı.